Tien eigenschappen die je zicht belemmeren

Als wij om ons heen kijken zien we een wereld die niet bestaat. Dat komt omdat we onszelf op basis van aannames verhalen vertellen over wat we zien, zonder deze aannames eerst grondig te toetsen.

In zijn boek ‘Factfullness; ten reasons we’re wrong about the word and why things are better than you think’ (2018), uitgegeven door Sceptre, beschrijft Hans Rosling de eigenschappen die ons zicht op de werkelijkheid belemmeren. Hieronder vind je ze kort samengevat.

Ons zicht wordt belemmerd door:

De wereld in tweeën te delen
We hebben de onweerstaanbare neiging te denken in tegenstellingen. Zo verdelen we de wereld in arm en rijk en in goed en kwaad. Door slechts twee kanten te belichten, verliezen we de werkelijkheid uit het oog.
Voorkom het denken in tegenstellingen door geen gemiddelden te vergelijken, of alleen naar extremen te kijken. Richt je op de meerderheid die niet past in één van beide kanten van de tegenstelling. Zo is de meerderheid niet arm of rijk en zijn de meesten niet goed of kwaad.

Meer oog te hebben voor het slechte dan voor het goede
We nemen het slechte eerder waar dan het goede en verlangen naar vroeger omdat we vergeten hoe het toen werkelijk was.
Slecht nieuws bereikt ons eerder terwijl goed nieuws ons vaak niet te ore komt. Dat alles maakt dat we ons een te negatief beeld van de wereld vormen.
Om hier tegenwicht aan te bieden is het belangrijk je te realiseren dat dingen zowel kunnen verbeteren als kunnen verslechteren. Wees je bewust dat goed nieuws en kleine verbeteringen geen nieuws zijn.

Ontwikkeling als een rechte lijn te zien
Hoewel we ervan uitgaan dat trends een rechte lijn volgen, zien we hier in het dagelijks leven niets van terug.
Voor de meeste zaken geldt dat er een groei is tot er een optimum is bereikt, waarna er weer een daling is van de trend. Ga er vanuit dat ontwikkeling er anders uitziet dan je aanvankelijk zou verwachten.

Risico’s te overschatten
Niemand heeft het vermogen om alle informatie die we voorgeschoteld krijgen te verwerken. Het is de vraag welk deel van de informatie we actief opnemen en hoe we deze selecteren.
Het grootste deel van de informatie die tot ons komt wordt door ons weggefilterd. Zaken die ons beangstigen krijgen wel onze aandacht.
De wereld lijkt beangstigender dan hij is. Dat hangt samen met onze selectie en de selectie in het ‘nieuws’ die voor ons wordt gemaakt.
Risico is gevaar vermenigvuldigd met de kans dat je hier daadwerkelijk aan blootgesteld wordt. Het gaat er dus niet alleen om hoe gevaarlijk iets is, maar met name hoe groot de kans is dat we hiermee geconfronteerd zullen worden. Dat laatste vergeten we vaak. In het nieuws komen de meest exotische excessen voorbij die ons raken alsof we hier deel van waren. Terwijl de kans dat dit ons daadwerkelijk overkomt nog kleiner is dan het winnen van de loterij.
Laat je dus niet van de wijs brengen door de angst die je voelt. Neem geen overhaaste beslissingen als je angstig voelt. Angst is een slechte raadgever.

Dingen uit hun verband te trekken
We hebben moeite de betekenis van getallen te bevatten. Zo is een verdubbeling van bijna niets nog steeds bijna niets, terwijl verdubbeling van een groot aantal een zeer groot aantal vormt: 0,1% wordt slechts 0,2% en 50% wordt maar liefst 100%.
Neem cijfers niet voor lief maar ga er actief mee aan de slag. Laat je er niet door misleiden.

Overhaast te generaliseren
Om te overleven moeten we voortdurend generaliseren. We kunnen niet overleven als we elke ervaring als uniek beschouwen.
Om te generaliseren gebruiken we categoriën. Het is belangrijk om ons te realiseren wanneer categoriën misleidend zijn. Als we ons hiervan bewust zijn kunnen we voorkomen dat we een onjuiste categorie kiezen.
Om op een goede manier te generaliseren is het belangrijk om te zoeken naar verschillen in een groep. Als er veel verschillen zijn maak dan kleinere preciesere categoriën.
Als er veel overeenkomsten zijn tussen categoriën, vraag je dan af hoe relevant het onderscheid is.
Laat je niet door de ‘meerderheid’ misleiden. De meerderheid is meer dan de helft maar er is nogal een verschil tussen 51% en 99%.
Kijk uit voor levendige voorbeelden. Ze kunnen de uitzondering vormen in plaats van de regel waar je naar zoekt.

Te verwachten dat dingen niet veranderen
Samenlevingen en culturen zijn voortdurend in beweging, zelfs al lijkt er op het eerste gezicht niets te veranderen. Kleine veranderingen leiden uiteindelijk tot grote nieuwe ontwikkelingen.
Houd oog voor kleine veranderingen.
Sommige kennis verouderd snel. Blijf op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen.

Te houden van simpele verklaringen en oplossingen
We vinden eenvoudige ideeën en oplossingen erg aantrekkelijk. Zo wordt de wereld overzichtelijk en begrijpelijk. We trappen daarbij in een valkuil door te denken dat problemen slechts één oorzaak kennen en dat er voor problemen slechts één oplossing nodig is.
De realiteit is dat er meerdere oorzaken voor problemen zijn die op hun beurt meerdere oplossingen behoeven. Dit vraagt om de benadering vanuit verschillende gezichtspunten.
Test jouw ideeën om ‘kokerzien’ te voorkomen. Realiseer je dat kennis van het één niet automatisch leidt tot kennis van het ander. Respecteer jouw grenzen.
Maak gebruik van de kennis van anderen.
De wereld is niet te vatten in cijfers. Ook deze geven slechts een deel van de werkelijkheid weer.
Behoed je voor eenvoudige ideeën en simpele oplossingen.
Verwelkom complexiteit en los zaken één voor één op.

Te geloven dat er eenvoudige redenen te vinden zijn waarom dingen fout gaan
Iemand de schuld geven haalt het focus weg van andere mogelijke verklaringen en voorkomt dat we iets leren van wat er gebeurd is.
Zoek daarom naar oorzaken van dingen die anders liepen dan gedacht en niet naar schuldigen. Richt je op systemen niet op helden.

Te denken dat snel reageren noodzakelijk is
Wees je ervan bewust als je het gevoel hebt snel te moeten besluiten. Een snel besluit is slechts zeer zelden noodzakelijk.
Vraag om meer tijd en meer informatie.
Geloof niet in te rooskleurige voorspellingen en neem waar mogelijk kleine stappen.

 

Herken je één van bovenstaande eigenschappen die jouw zicht belemmeren?
Wat kun je doen om de wereld om jou heen scherper te zien!

 


..
.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s