‘Grenseffect’: Van nu naar later

Een reis van duizend kilometer begint met één stap. Als je die eerste stap niet kunt zetten, is de rest onbelangrijk.

In zijn boek ‘Over wijsheid’ (1997), uitgegeven door Uitgeverij Nieuwezijds, beschrijft Edward de Bono het ‘grenseffect’. Het gaat hier om het niet nemen van de volgende stap.

Het grenseffect werkt in twee richtingen.
In het geval van een ‘negatief’ grenseffect nemen we de volgende stap niet omdat die moeilijk is:
Voor de toekomst van je loopbaan is het belangrijk dat je iemand opbelt, maar je bent te verlegen om te bellen.
In het geval van een ‘positief’ grenseffect nemen we een andere dan gewenste volgende stap, omdat die makkelijker te zetten is:
Hoewel we gewicht willen verliezen gaan we ons te buiten aan een zak chips omdat deze eenvoudig voor het grijpen ligt.

Om goed om te gaan met grenseffecten noemt De Bono de volgende benaderingen:

Cultuurbenadering
Bepaalde vormen van gedrag worden zozeer een deel van de cultuur, of de cultuur binnen een organisatie of familie, dat we ons het grenseffect niet eens bewust zijn. Als in een familie geldt dat je je doelen met vallen en opstaan behaalt, wordt het eenvoudiger ook zelf je doel voor ogen te houden als je valt.

Bewustmakingsbenadering
Deze benadering is bijna tegengesteld aan de vorige. Wanneer we eenmaal weten dat we te maken hebben met een grenseffect, wordt het makkelijker een bepaalde ‘drempel’ te nemen, of een onmiddellijke verleiding te weerstaan.

Gevolgenbenadering
We analyseren de consequenties. We richten onze aandacht op de gevolgen, in de hoop dat besef van die gevolgen ons over het grenseffect heen zal helpen. Als we weten hoe schadelijk roken is, dan roken we niet.
In de praktijk heeft besef van de gevolgen veel minder effect dan we zouden wensen. We denken dat de slechte gevolgen alleen andere mensen zal treffen.

Directe gevolgen
Als we de negatieve gevolgen van onze acties direct voelen, verkleinen we de kans dat we hier voor kiezen.
Als te hard rijden direct wordt beboet is de kans groot dat we ons aan de snelheidslimiet houden.
Er ligt hier een ontwerptaak: hoe kunnen we de ver verwijderde consequenties directer maken? Als onze huid direct groen zou worden na druggebruik, zou niemand drugs gebruiken.
Mode en groepsdruk zijn vaak krachtige invloeden, maar kunnen beide kanten opwerken. Ze kunnen ons ertoe brengen dingen te doen die we behoren te doen, maar ze kunnen ons ook tot dingen brengen die niet goed voor ons zijn.

Superpatronen.
Dit zijn beslissende patronen van geweten, zelfbeeld godsdienstige beginselen, enzovoort.
Als deze patronen sterk zijn en goed onderhouden worden, kunnen ze heel doeltreffend werken. Andere patronen kunnen nog steeds hun aantrekkingskracht uitoefenen.

Alternatieve patronen.
Ook hier staan we voor een ontwerptaak. Kunnen we een ander patroon ontwerpen dat de overhand neemt? Het is hierbij van belang dat we het nieuwe patroon verankeren in een patroon dat al bekend is. Als je bijvoorbeeld meer wilt gaan bewegen is het van belang te plannen hoe lang je dit op welk moment (waarvoor of waarna), waar gaat doen.

Emotiebenadering.
Boosheid kan ons dingen laten doen die we eigenlijk niet willen doen, en vrees kan ons weerhouden van dingen die we eigenlijk wel willen. Het probleem is dat we onze emoties niet naar believen aan en uit kunnen zetten.

Kleine-stappenbenadering.
We kunnen taken waar we tegen op zien in kleine deeltaken opsplitsen. Deeltaken die stuk voor stuk wel haalbaar zijn. Elke kleine stap brengt ons dichter bij hetgeen in één stap niet zou lukken.

‘Verandering van context’ – benadering.
Als we de context veranderen, kunnen obstakels als sneeuw voor de zon verdwijnen. Verandering van omgeving kan daarom een eerste stap zijn, wanneer we weten dat we iets moeten doen, maar ons er niet toe kunnen zetten.
Zoek een plek die jou helpt bij de dingen die gedaan moeten worden.

Hoe kun jij het grenseffect omzeilen?


..
.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s