Hoe kijk je naar jezelf (1)

Deel 4 (1) van Hallo ik, wie ben jij?

.

.

Introductie

 
Een aantal oorlogsschepen die voor een oefening deel uitmaakten van een eskader waren op zee bezig met manoeuvres in zwaar weer. Het was een nacht zonder maan en een dichte mist belemmerde het zicht. De kapitein van het schip dat het eskader aanvoerde stond daarom enigszins gespannen op de brug van zijn stampende schip en hield alle scheepsbewegingen goed in de gaten.

Na enige tijd meldde een wacht; “Licht aan stuurboord”.
“Recht of niet?”, vroeg de kapitein.
“Recht kapitein, met gevaar voor aanvaring”.
De kapitein riep tegen de seiner; “Sein; aanvaring dreigt, verander uw koers 20 graden”.
Aldus geschiedde.

Er werd teruggeseind; “Advies aan u, verander uw koers met 20 graden”.
De kapitein nijdig; “Sein terug; ik ben kapitein, verander uw koers 20 graden“.
“Ik ben stuurman 2e klas, was het antwoord, verander uw koers 20 graden”.

De kapitein werd woedend en schreeuwde rood aangelopen; “Sein; dit is een oorlogsschip, ik beveel u uw koers 20 graden te wijzigen!”.
Daarop kwam het signaal; “Dit is een vuurtoren”.

Het oorlogsschip veranderde daarop van koers.

.

Bron: ‘The seven habits of highly effective people van S. Covey’.

.

Ongemerkt worden we beïnvloed door allerlei aannames en (voor)oordelen.
Die hebben we ook nodig om snel te kunnen reageren en om uiteindelijk de dingen te kunnen doen die we willen doen.
Soms staan ze lelijk in de weg.
Door je bewuster te worden van de werking van je brein kun je  jouw breinwerk verbeteren en in conditie houden.

Nadat je meer inzicht hebt gekregen in de werking van jouw brein leer je in deel vier hoe je de resultaten van jouw breinwerk kunt verbeteren en hoe je jouw brein fit houdt. Je leert verder je mindset te optimaliseren en denkfouten te omzeilen.
Tenslotte krijg je inzicht in wat nodig is voor het aanleren van nieuwe gewoonten.

.

.

Inspiratie 18:

Mindset

.

Hoe reageer je op (onverwachte) gebeurtenissen? Hoe zet je je in voor de dingen die privé en in je werk wilt bereiken? En hoe ga je om met de vele uitdagingen, obstakels en tegenslagen die je tegenkomt?
Wat maakt dat de één na een mislukking de handdoek in de ring gooit en de ander er juist een schepje bovenop doet?
Een antwoord vinden we in onze mindset: De manier waarop we denken en waarop we naar onszelf kijken.
Onze mindset bepaalt hoe we denken over leren, over onze kwaliteiten en hoe we reageren op situaties en gebeurtenissen in ons dagelijks leven. Met jouw mindset creëer je jouw eigen werkelijkheid door de betekenis die je geeft aan de dingen die je ziet, hoort, voelt en denkt. Verschil in mindset maakt dat de één kritiek als opbouwend kan zien, terwijl de ander het als een afwijzing ervaart.

Psychologe Carol Dweck van Stanford University deed tientallen jaren onderzoek naar de relatie tussen motivatie en prestatie. Zij ontdekte de kracht van onze mindset en maakt daarin een onderscheid tussen de fixed mindset en de growth mindset.

Fixed mindset (statische mindset)
Mensen met een fixed mindset geloven dat capaciteiten vast staan. Alles wat je kunt heb je, of je hebt het niet. Het is een vast gegeven: Sommige mensen zijn van nature goed in dingen, terwijl anderen dat niet zijn. Geloof in een fixed mindset geeft je het gevoel dat je geen controle hebt over jouw ontwikkeling.

Growth mindset (groei mindset)
Andere mensen hebben een groei mindset. Zij zijn er van overtuigd dat je je capaciteiten kunt ontwikkelen. Mensen die ergens goed in zijn, zijn hier goed in geworden. Mensen die dat niet zijn kunnen hier aan werken.

Geloof in een groei mindset maakt dat je vertrouwen hebt in de positieve invloed die je hebt op jouw ontwikkeling. Waar een fixed mindset groei in de weg staat, biedt een growth mindset een goede basis voor continu blijven leren en ontwikkelen.

Jouw mindset heeft ook invloed op de mindset die je bij anderen oproept. Als je een ander complimenteert met een eigenschap: Je bent een goed in taal! Je bent echt creatief! Dan roep je bij de ander een fixed mindset op. Door de ander te prijzen voor zijn of haar inspanning, doorzettingsvermogen of aanpak: Dat heb je goed aangepakt! Knap dat je dat zo volgehouden hebt! Stimuleer je de groei mindset van de ander. Je brengt hem of haar verder in het leerproces, je versterkt zelfkennis en zelfvertrouwen en motiveert de ander om nieuwe uitdagingen aan te gaan.
Door je bewust te worden van jouw mindset leer je meer over jouw kijk op jezelf en jouw wereld. Door jouw mindset te veranderen, verander je de betekenis die je geeft aan wat je ziet, hoort, voelt en denkt.
Door jouw mindset te veranderen, verandert wat er in jouw leven gebeurt, en kun je mindset die je bij ander oproept veranderen.

Hoe ziet jouw mindset er uit?
Welke mindset roep je op bij anderen?

.

.

Inspiratie 19: 

Vijf denkfouten die jouw rust verstoren

.

Ongemerkt kan jouw rust verstoord worden door de volgende denkfouten:

1. Ik kan denken wat ik wil
2. Ik ben verantwoordelijk voor mijn gedachten
3. Afwijkende gedachten zijn niet normaal
4. Afwijkende gedachten leiden tot afwijkend gedrag
5. Afwijkende gedachten moeten worden onderdrukt

Ik zal deze denkfouten één voor één toelichten.

1. Ik kan denken wat ik wil
Gedachten komen en gaan. Als je ze aandacht geeft groeien ze.  Als je ze los laat, verdwijnen ze weer naar de achtergrond. Het is een illusie te denken dat jij kan denken wat je wilt.

2. Ik ben verantwoordelijk voor mijn gedachten
Jouw gedachten zijn niet van jou. Je bent niet verantwoordelijk voor hun aanwezigheid,  je bent wel verantwoordelijk voor wat je met deze gedachten doet.

3. Afwijkende gedachten zijn niet normaal
Afwijkende gedachten zijn normaal. Mensen hebben de meest vreemde gedachten. Het is aan ons welke betekenis we aan deze gedachten geven en wat we ermee doen.

4. Afwijkende gedachten leiden tot afwijkend gedrag
Er is geen direct verband tussen ons denken en wat we met onze gedachten doen. Hier ligt onze vrijheid.

5. Afwijkende gedachten moeten worden onderdrukt
Onderdrukken is een vorm van aandacht geven waardoor wat je niet wilt zich vermenigvuldigt. Door jouw gedachten te accepteren geef je ze de mogelijkheid snel weer te verdwijnen.

Herkenning is de eerste stap om jouw denkfouten te kunnen vangen, je kunt ze daarna weer één voor één loslaten.

Herken je één of meerdere van deze denkfouten?

.

.

Inspiratie 20:

Tien eigenschappen die je zicht belemmeren

.

Als wij om ons heen kijken zien we een wereld die niet bestaat. Dat komt omdat we onszelf op basis van aannames verhalen vertellen over wat we zien, zonder deze aannames eerst grondig te toetsen.

In zijn boek ‘Factfullness; ten reasons we’re wrong about the word and why things are better than you think’, beschrijft Hans Rosling de eigenschappen die ons zicht op de werkelijkheid belemmeren. Hieronder vind je ze kort samengevat.

Ons zicht wordt belemmerd door:

De wereld in tweeën te delen
We hebben de onweerstaanbare neiging te denken in tegenstellingen. Zo verdelen we de wereld in arm en rijk en in goed en kwaad. Door slechts twee kanten te belichten, verliezen we de werkelijkheid uit het oog.
Voorkom het denken in tegenstellingen door geen gemiddelden te vergelijken, of alleen naar extremen te kijken. Richt je op de meerderheid die niet past in één van beide kanten van de tegenstelling. Zo is de meerderheid niet arm of rijk en zijn de meesten niet goed of kwaad.

Meer oog te hebben voor het slechte dan voor het goede
We nemen het slechte eerder waar dan het goede en verlangen naar vroeger omdat we vergeten hoe het toen werkelijk was.
Slecht nieuws bereikt ons eerder terwijl goed nieuws ons vaak niet te ore komt. Dat alles maakt dat we ons een te negatief beeld van de wereld vormen.
Om hier tegenwicht aan te bieden is het belangrijk je te realiseren dat dingen zowel kunnen verbeteren als kunnen verslechteren. Wees je bewust dat goed nieuws en kleine verbeteringen geen nieuws zijn.

Ontwikkeling als een rechte lijn te zien
Hoewel we ervan uitgaan dat trends een rechte lijn volgen, zien we hier in het dagelijks leven niets van terug.
Voor de meeste zaken geldt dat er een groei is tot er een optimum is bereikt, waarna er weer een daling is van de trend. Ga er vanuit dat ontwikkeling er anders uitziet dan je aanvankelijk zou verwachten.

Risico’s te overschatten
Niemand heeft het vermogen om alle informatie die we voorgeschoteld krijgen te verwerken. Het is de vraag welk deel van de informatie we actief opnemen en hoe we deze selecteren.
Het grootste deel van de informatie die tot ons komt wordt door ons weggefilterd. Zaken die ons beangstigen krijgen wel onze aandacht. De wereld lijkt beangstigender dan hij is. Dat hangt samen met onze selectie en de selectie in het ‘nieuws’ die voor ons wordt gemaakt.
Risico is gevaar vermenigvuldigd met de kans dat je hier daadwerkelijk aan blootgesteld wordt. Het gaat er dus niet alleen om hoe gevaarlijk iets is, maar met name hoe groot de kans is dat we hiermee geconfronteerd zullen worden. Dat laatste vergeten we vaak. In het nieuws komen de meest exotische excessen voorbij die ons raken alsof we hier deel van waren. Terwijl de kans dat dit ons daadwerkelijk overkomt nog kleiner is dan het winnen van de loterij.
Laat je dus niet van de wijs brengen door de angst die je voelt. Neem geen overhaaste beslissingen als je angstig voelt. Angst is een slechte raadgever.

Dingen uit hun verband te trekken
We hebben moeite de betekenis van getallen te bevatten. Zo is een verdubbeling van bijna niets nog steeds bijna niets, terwijl verdubbeling van een groot aantal een zeer groot aantal vormt: 0,1% wordt slechts 0,2% en 50% wordt maar liefst 100%.
Neem cijfers niet voor lief maar ga er actief mee aan de slag. Laat je er niet door misleiden.

Overhaast te generaliseren
Om te overleven moeten we voortdurend generaliseren. We kunnen niet overleven als we elke ervaring als uniek beschouwen.
Om te generaliseren gebruiken we categoriën. Het is belangrijk om ons te realiseren wanneer categoriën misleidend zijn. Als we ons hiervan bewust zijn kunnen we voorkomen dat we een onjuiste categorie kiezen.
Om op een goede manier te generaliseren is het belangrijk om te zoeken naar verschillen in een groep. Als er veel verschillen zijn maak dan kleinere preciesere categoriën.
Als er veel overeenkomsten zijn tussen categoriën, vraag je dan af hoe relevant het onderscheid is.
Laat je niet door de ‘meerderheid’ misleiden. De meerderheid is meer dan de helft maar er is nogal een verschil tussen 51% en 99%.
Kijk uit voor levendige voorbeelden. Ze kunnen de uitzondering vormen in plaats van de regel waar je naar zoekt.

Te verwachten dat dingen niet veranderen
Samenlevingen en culturen zijn voortdurend in beweging, zelfs al lijkt er op het eerste gezicht niets te veranderen. Kleine veranderingen leiden uiteindelijk tot grote nieuwe ontwikkelingen.
Houd oog voor kleine veranderingen.
Sommige kennis verouderd snel. Blijf op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen.

Te houden van simpele verklaringen en oplossingen
We vinden eenvoudige ideeën en oplossingen erg aantrekkelijk. Zo wordt de wereld overzichtelijk en begrijpelijk. We trappen daarbij in een valkuil door te denken dat problemen slechts één oorzaak kennen en dat er voor problemen slechts één oplossing nodig is.
De realiteit is dat er meerdere oorzaken voor problemen zijn die op hun beurt meerdere oplossingen behoeven. Dit vraagt om de benadering vanuit verschillende gezichtspunten.
Test jouw ideeën om ‘kokerzien’ te voorkomen. Realiseer je dat kennis van het één niet automatisch leidt tot kennis van het ander. Respecteer jouw grenzen.
Maak gebruik van de kennis van anderen.
De wereld is niet te vatten in cijfers. Ook deze geven slechts een deel van de werkelijkheid weer.
Behoed je voor eenvoudige ideeën en simpele oplossingen:

Te geloven dat er eenvoudige redenen te vinden zijn waarom dingen fout gaan
Iemand de schuld geven haalt het focus weg van andere mogelijke verklaringen en voorkomt dat we iets leren van wat er gebeurd is.
Zoek daarom naar oorzaken van dingen die anders liepen dan gedacht en niet naar schuldigen. Richt je op systemen niet op helden.

Te denken dat snel reageren noodzakelijk is
Wees je ervan bewust als je het gevoel hebt snel te moeten besluiten. Een snel besluit is slechts zeer zelden noodzakelijk.
Vraag om meer tijd en meer informatie.
Geloof niet in te rooskleurige voorspellingen en neem waar mogelijk kleine stappen.
Verwelkom complexiteit en los zaken één voor één op.

.

Herken je één van bovenstaande eigenschappen die jouw zicht belemmeren?
Wat kun je doen om de wereld om jou heen scherper te zien!

.

.

Inspiratie 21:

Anders kijken: De kunst van het waarnemen

.

Als je je ogen opent, zie je de wereld dan zoals hij werkelijk is?

In zijn boek ‘Anders kijken; de kunst van het waarnemen’, toont Beau Lotto hoe ons brein waarneemt. Hij maakt daarmee de weg vrij voor een nieuwe manier van kijken.

De menselijke waarneming is als naar de wereld kijken vanuit een caravan. Onze zintuigen zijn de ramen van de caravan. Er zijn er vijf: het gezicht, het gehoor, de reuk, de smaak en de tast. Elk raam levert informatie vanuit de wereld buiten de caravan. We kunnen de caravan niet uit, maar we kunnen hem wel verplaatsen. Waar de caravan ook staat, onze waarneming van de wereld eromheen blijft beperkt tot de ‘blik’ die de vijf ramen ons erop bieden. En die ramen zijn kleiner dan je denkt.

Waarom anders kijken?
Je ziet slechts jouw versie van de werkelijkheid. Door jouw waarnemingen ter discussie te stellen en met een nieuwe blik naar eerdere waarnemingen te kijken krijg je de mogelijkheid tot nieuwe waarnemingen in de toekomst. Door een toeschouwer te zijn van jouw eigen waarneming leer je anders te kijken waardoor nieuwe mogelijkheden ontstaan om de wereld om je heen te beïnvloeden en te veranderen.

Informatie is zonder betekenis
Ons brein krijgt voortdurend meerduidige informatie aangeleverd waar het een eenduidige betekenis aan moet geven om de vele mogelijke reacties terug te brengen tot één reactie.
Wat we zien is een op eerdere ervaringen gebaseerde interpretatie van de werkelijkheid, en op basis daarvan weet ons brein wat een nuttige reactie is.
Uiteindelijk gaat het er niet om of informatie wel of niet betekenis heeft. Waar het om gaat is wat we doen. De vraag die aan de wortel van het menselijk bestaan ligt, is: wat nu? Wie het beste antwoord op deze vraag geeft, overleeft.

De zin van onze zintuigen
De werkelijkheid is voor ons niet toegankelijk omdat de informatie die onze zintuigen aan ons brein doorgeven, op zich zonder betekenis is. De betekenis wordt door het brein gecreëerd uit de enige andere informatie waarover het de beschikking heeft: onze eerdere ervaringen.
Waarneming is doen, experimenteren en leren, vallen en opstaan, actie en reactie. In de wisselwerking met de wereld om ons heen bouwt ons brein een archief op aan ervaring en daaraan gekoppelde betekenis.
Met onze zintuigen kunnen we ons aanpassen aan een nieuw ‘toekomstig verleden’.

De illusie van illusies
In het brein draait alles om relaties. Je brein is alleen geïnteresseerd in verandering, verschil en contrast. Omdat zintuigelijke informatie meerduidig is heeft het brein het houvast van eerdere ervaringen nodig om deze informatie juist te kunnen duiden. Je brein ziet de wereld om je heen door te kijken naar het verleden om daar te zoeken naar wat nuttig is, in de hoop dat het je kans op overleven in de toekomst vergroot. Om anders te kunnen kijken moeten we anders naar het kijken zelf kijken.

De fysiologie van vooronderstellingen
Ons inbeeldingsvermogen is een belangrijk hulpmiddel voor een nieuwe manier van kijken omdat het ons in staat stelt ons brein van binnenuit te veranderen om zo, in de toekomst, met een andere blik te kunnen waarnemen.
Het archief in ons brein dat ons in de toekomst van dienst is, omvat niet het daadwerkelijke verleden. In elk geval niet een objectief verleden. Onze waarnemingen van wat wij als werkelijkheid zien worden vastgelegd als vooronderstellingen. Deze zijn bepalend voor wat we denken en doen.
Hoe kunnen we anders kijken? We kunnen onze toekomst veranderen door ons verleden te veranderen. We doen dit voortdurend. Elk verhaal, boek en beschrijving is een gesproken, gelezen of uitgebeelde hervertelling van het verleden. Er wordt een nieuwe betekenis aan de ervaring gegeven. Het verandert daarmee ook ons ‘toekomstig verleden’.

Het veranderen van het toekomstige verleden
Door een nieuwe betekenis te geven aan gebeurtenissen die al hebben plaats gevonden, herscheppen we ons ervaringsarchief. We veranderen daarmee natuurlijk niets aan de gebeurtenissen zelf en ook niet hoe deze gebeurtenissen zintuiglijk zijn geregistreerd, maar wel aan de statistieken op basis waarvan we nieuwe waarnemingen vormen. Elk beeld dat we van ons zelf vormen in relatie tot de wereld is een poging onze voorbije ervaringen in een nieuw licht te beschouwen en zo van een nieuwe betekenis te voorzien, om als individu en/of als collectief in de toekomst op een onbewust niveau anders te kunnen reageren.

Wie ruimte wil scheppen voor nieuwe waarnemingen begint met de vraag waarom. Niet een willekeurig waarom, maar een waarom dat onze vooronderstellingen in twijfel trekt, dat wat we als waar veronderstellen. Hoe dieper geworteld de vooronderstellingen die je in twijfel trekt, hoe groter de gevolgen kunnen zijn, omdat een dergelijk waarom je vooronderstellingen bij de wortels aan het wankelen kan brengen.

Het onzichtbare zichtbaar maken
Door oude vooronderstellingen los te laten en nieuwe, zinvollere vooronderstellingen te vormen kunnen we nieuwe dingen zien. Om je vooronderstellingen bloot te leggen , om ze te vervangen of te verruimen, moet je actief het verschil ervaren door open te staan voor ervaringen, situaties en omgevingen die niet voldoen aan jouw vooronderstellingen.

Omarm de twijfel
Ons brein is er op berekend onzekerheid te vermijden. We kunnen onze waarnemingen herzien door te stoppen en opnieuw te beginnen. Door onze blik of onze gedachten op iets anders te richten. Door oefening kunnen we onze gedachten leren sturen waardoor we andere en nieuwe dingen zien. Maar daarvoor moet je wel een stap zetten waar je brein je van nature van wil weerhouden: een stap die de onzekerheid binnenvoert.

.

Hoe ziet jouw versie van de werkelijkheid eruit?
Lukt het jou anders te kijken en nieuwe dingen waar te nemen?

.

Inhoudsopgave,  lees verder … Deel 4 (2): Hoe kijk je naar jezelf?

0 1 4 5 6 7 8 9


..
.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s