De vork

“Wat heeft jou het meest geholpen?” Dit werd mij zo’n dertig jaar geleden gevraagd aan het einde van een coachingstraject. Ik kwam tot de conclusie dat de vraag: “Wat wil jij?”, het verschil had gemaakt.
Ik was altijd alert geweest op de behoeften van anderen en had me nooit afgevraagd wat mijn wensen waren. Wat ik zelf nodig had. Door me hiervan bewust te worden ontstonden er andere mogelijkheden en boden zich nieuwe kansen aan.

Onlangs vond ik in één van mijn favoriete boekwinkels het ‘Handboek Ontwikkelingsgericht Coachen: Het Vorkmodel als leidraad’ (2019), uitgegeven door CoachingBooks.net.
Rudy Vandamme, doctor in de psychologie, geeft hierin handen en voeten aan het systematisch leiden van een coachingsgesprek en het helpen bereiken van resultaten. Zijn visie beperkt zich niet tot de mens maar hij verbindt deze direct met de ander, met de maatschappij.

Ik houd van het beeld van de kanarie in de kolenmijn dat hij in zijn boek schetst. Als de kanarie letterlijk van zijn stokje valt, weten de mijnwerkers dat er dodelijke gassen in de lucht zitten, en dat ze zo snel mogelijk de mijn moeten verlaten. Vandamme verbindt dit beeld met de cliënt die al lijdt aan het ongezonde, nog voordat de anderen het doorhebben.

Jaren geleden zag ik als arbo arts een logistiek medewerker omdat hij op zijn werk uitgevallen was. Van zijn leidinggevende hoorde ik dat hij niet goed functioneerde. Hij deed niet wat hij moest doen of was daarmee te laat. Toen ik met de man zelf in gesprek raakte bleek dat zijn voorganger en de medewerker daarvoor ook al op dezelfde plek uitgevallen waren. Opdrachten kamen niet of te laat bij hem binnen zodat er geen tijd was om de benodigde resultaten alsnog te behalen. Het probleem, geplakt op een individu, bleek een fout in het systeem.

De vork staat centraal in Vandamme’s coachingsmodel.

We kennen de vork als instrument om eten naar je mond te brengen. Waarschijnlijk is dit onderdeel van het bestek afkomstig uit het Byzantijnse rijk. De Byzantijnse prinses Theadora introduceerde het in de elfde eeuw in Venetië. Toen ze trouwde met de Venetiaanse hertog nam ze deze gewoonte uit het ouderlijk paleis mee. Het zou nog enkele eeuwen duren voordat de vork echt ingeburgerd raakt.

Met een vork prikken we dingen vast. We krijgen grip op de zaak. In de steel van de vork zijn de tanden nog niet te onderscheiden. De tanden zorgen uiteindelijk voor een spitsing van de steel. Ze staan in het model van Vandamme voor vier sporen: Zelfsturing, projecten, identiteit en het grotere geheel.

In het ontwikkelingsgericht coachen wordt zelfsturing gezien als de vaardigheid om voortgang te boeken op de andere drie sporen: De aansturing van het project, het ontwikkelen van je identiteit en je verhouding tot het grotere geheel.

Ons dagelijks leven bestaat uit tientallen miniprojecten. Je staat op en maakt je klaar om naar je werk te gaan. Je werkt je boodschappenlijst af. Je maakt eten klaar voor je gezin of voor je geliefde. We ervaren dit niet als projecten omdat het meeste geautomatiseerd verloopt. Het behoort tot de routine van ons leven.
Als een bepaald resultaat niet vanzelfsprekend is wordt het tijd om systematischer aan de slag te gaan. Bij projectmatig werken wordt een vaste structuur aangehouden met opeenvolgende stappen. De client wordt uitgenodigd om te dromen en vanuit daar een doel te formuleren. Dit creëert een kloof tussen de huidige situatie en het doel. Daarna volgen acties om de kloof te dichten en zo het verschil te maken.

Onze identiteit is voortdurend in ontwikkeling en biedt ons de mogelijkheid een verschil te voelen tussen onszelf en de ander. Het onderscheid ons van anderen.
Steeds opnieuw staan we voor de taak ons zelfbeeld en functioneren bij te stellen. Vaak zijn er stabiele periodes, maar soms komen we in een stroomversnelling terecht. Een moeder die een kind krijgt. Een adolescent die een studiekeuze maakt. Een medewerker die wordt ontslagen en zo verplicht wordt opnieuw over zichzelf na te denken.
Iedereen ondergaat ontwikkeling in wie hij als persoon is en hoe hij zijn leven vorm geeft.

We maken allemaal deel uit van een groter geheel. We zijn onderdeel van een relatie, een gezin, een buurt, een stad, een land en een cultuur. Een individu kan zich pas goed ontwikkelen als hij zijn ontwikkeling verbindt met de ontwikkeling van het grotere geheel. Als je wil veranderen in een relatie heb je daarbij je partner nodig. Als je jouw buurt wil veranderen zijn de buren van belang.

Onze interactie met de omgeving zorgt voor ontwikkeling. De coach gidst hierbij, wijst de weg en helpt je als client te waarderen en te erkennen wat er als is. Dit biedt ruimte om iets toe te voegen en iets anders los te laten om zo te groeien.

Vandamme roept in zijn handboek op om het coachingsvak verder te ontwikkelen.
Ik ben heel blij met zijn bijdrage in deze ontwikkeling.

.


..
.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s