Valse hoop of liefdevolle machteloosheid?

Waarom gaan we door met iets wat niet werkt?

In zijn boek ‘Waarom veranderen (meestal) mislukt’ (2019), uitgegeven door Boom uitgevers, laat gezondheidszorgpsycholoog en gedragstherapeut Martin Appelo aan de hand van de cirkels van valse hoop en liefdevolle machteloosheid zien hoe we in dezelfde cirkel rond draaien, en we kansen op verandering onbenut laten.

.

De cirkel van valse hoop

Wat is er aan de hand met mensen die in de cirkel van valse hoop blijven ronddraaien?
De cirkel van valse hoop begint met verkeerde, veel te optimistische verwachtingen. Vervolgens gaan mensen op basis van deze verwachtingen vol goede moed van start met bijvoorbeeld een dieet of bezoek aan de sportschool. Dat geeft een goed gevoel. Zeker als al snel de eerste successen geboekt worden. Deze successen vormen een beloning voor het besluit te veranderen.
Als verder succes uitblijft of het steeds moeilijker wordt om positief resultaat te behalen raken we teleurgesteld. Het zelfvertrouwen daalt en we worden moedeloos. Het wordt steeds lastiger om oude gewoontes te weerstaan.
Aanvankelijk leg je de fout bij jezelf wat je geen goed gevoel geeft. Al snel besluit je dat het niet aan jou lag maar dat dit aan de omstandigheden of aan anderen is te wijten. Je leeft weer op en het zelfvertrouwen herstelt weer. Je krijgt weer zin een nieuwe poging te wagen om jouw gedrag te veranderen.


Om te ontsnappen aan deze cirkel is er doorzettingsvermogen of discipline nodig.
Je kunt je uit deze cirkel bevrijden door jezelf verantwoordelijk te houden voor mislukking. Door verantwoordelijkheid te nemen, los van of je nu verantwoordelijk bent of niet, krijg je de ruimte te veranderen.

.

De cirkel van liefdevolle machteloosheid

Naast de cirkel van valse hoop beschrijft Appelo een tweede cirkel die verklaart waarom mensen doorgaan met iets wat niet werkt: De cirkel van liefdevolle machteloosheid.
In deze cirkel belonen we passiviteit, en we houden dit vol vanuit betrokkenheid. Gaandeweg ervaren we steeds meer machteloosheid:
Omdat we om de ander geven helpen we, en nemen we dingen van de ander over. Daarmee belonen we de passiviteit en afhankelijkheid van de ander waardoor die toenemen. Dat geldt zeker als de ander het wel prettig vindt verzorgd te worden. We gaan ermee door omdat de ander het zo moeilijk heeft. Omdat de ander niet beter wordt, gaan we nog meer helpen en ondersteunen. Uiteindelijk raken we uitgeput en wordt de ander steeds hulpbehoevender.

Als je wilt dat de ander ophoudt met iets wat voor die ander juist prettig is, dan moet je ervoor zorgen dat de negatieve gevolgen van dat gedrag erger worden dan de positieve effecten ervan. Het principe is heel eenvoudig, maar de toepassing vraagt om doorzettingsvermogen en discipline. Het vraagt om het stellen van grenzen. Als je geen grenzen stelt, leer je de ander dat hij het kan maken om te doen wat hij doet.

.


..
.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s