#22. Onderschat jij jouw invloed?

We spreken van aangeleerde hulpeloosheid of learned helplessness als een mens of dier geleerd heeft dat hij geen invloed heeft op gebeurtenissen en zich daarom niet weet te helpen, al zou hij dat wel kunnen.

Martin Seligman deed in 1967 onderzoek naar learned helplessness en publiceerde over een dierproef waarbij twee honden meermaals elektrische schokken ondergaan. Het eerste dier heeft de mogelijkheid de duur van de schok te bekorten, door bijvoorbeeld op een knop te drukken. Voor beide dieren stopt dan de schok. De hond die de schok niet kan beïnvloeden heeft na verloop van tijd een aanmerkelijk slechtere gezondheid. Deze is ook niet meer in staat te leren.

In een vervolgexperiment werden beide honden in een kooi gezet die door een lage afscheiding in tweeën gedeeld is. In de ene helft ondergaan de beide dieren regelmatig een schok, maar door over de afscheiding te springen, kunnen ze de schok vermijden. De hond die in het eerste experiment de controle had, leert dit snel. De tweede hond leert dit echter niet: het lijdt weliswaar onder de schok, maar onderneemt niets om deze te vermijden: het heeft geleerd passief en hulpeloos te zijn. Volgens Seligman zou bij mensen aangeleerde hulpeloosheid het mechanisme kunnen zijn dat op den duur leidt tot mentale stoornissen en depressie.

Meer algemeen treedt aangeleerde hulpeloosheid op wanneer de mensen of dieren geen adequate feedback krijgen op hun handelen. Ze kunnen zo niet leren welke handelingen effectief zijn in het bereiken van een bepaald doel, waardoor ze zich hulpeloos en passief zullen opstellen. Finkelstein en Ramey (1977) vonden dit fenomeen bij baby’s. De eerste baby kon een mobiel boven de wieg laten bewegen door zijn hoofd te bewegen, de tweede kon alleen naar de bewegende mobiel kijken. Als de tweede baby de controle over de beweging kreeg, ontdekte hij dat niet meer.

In de dagelijkse praktijk is aangeleerde hulpeloosheid belangrijk bij de opvoeding van kinderen, maar ook in ziekenhuizen, verpleeghuizen, gevangenissen, in catastrofe-situaties als hongersnood en oorlog en in concentratiekampen. We onderschatten de invloed die we hebben, wat we kunnen doen en hoe we een verschil kunnen maken.

Niet ieder mens reageert op hulpeloosheid met passiviteit en depressie. Dit is mede afhankelijk van waar iemand de oorzaak van zijn lijden zoekt: in zichzelf of buiten zichzelf.

Door je meer bewust te zijn van de manier waarop jij reageert op de situaties waarin je belandt kun je andere keuzes maken en kun je gaandeweg meer invloed krijgen op jouw leven.

Hoe reageer jij op een gevoel van hulpeloosheid?
Onderschat jij jouw invloed?

Startpagina , vorige pagina

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s