#17. Hoop niet op beter: wéés beter!

We leven in een interessant tijdperk. Ogenschijnlijk zijn we met elkaar welvarender. We zijn vrijer en ontwikkelder dan ooit. Aan de andere kant worstelen we met grote problemen; de aarde warmt op, het verschil tussen arm en rijk wordt groter en we raken verstrikt in het internet. Wat gebeurt er in onze wereld waardoor we ons slechter voelen ondanks het feit dat het op veel terreinen beter gaat?

We wíllen geloven dat onszelf veranderen net zo eenvoudig is als weten wat er moet veranderen. Maar verstandelijk begrijpen hoe je je gedrag moet veranderen, verandert je gedrag helaas nog niet. Onze emoties blijken een grote rol te spelen in onze besluitvorming en onze daden. We beseffen dit vaak niet.

In zijn boek ‘Alles is f*cked; een boek over hoop’, daagt Mark Manson ons uit om eerlijker tegen onszelf te zijn en ons op een andere manier te verbinden met de wereld. Op een manier die we mogelijk zelf nog niet hadden bedacht.

Zelfcontrole is een illusie
We hebben lang stilzwijgend aangenomen dat emoties onze problemen veroorzaken en dat we ons verstand moeten gebruiken om onze emoties te overheersen.
Deze aannamen kunnen ons schaden. We krijgen het gevoel dat we in staat móéten zijn om alleen met geestelijke inspanning zelfcontrole te verwezenlijken. Als dit vervolgens niet lukt denken we dat het duidt op gebrek of iets dat is beschadigd in onszelf. Om hoop te houden besluiten we dat we onszélf moeten veranderen, een nieuw en ander mens moeten worden. Als veranderen niet lukt voelt dit als falen wat ons weer aanzet tot pogingen met nog meer inzet te veranderen.
De menselijke geest zit complexer in elkaar. Je kunt niet zomaar even veranderen. Voor zelfcontrole is meer nodig dan alleen wilskracht. Het vraagt om inzicht in onze emoties. Kennis van ons brein helpt om beter met onze emoties om te gaan.

Ons voelende en denkende brein
Om meer inzicht te geven in onze breinsystemen gebruikt Manson het beeld van een auto. Hij vraagt je voor te stellen dat je hoofd een auto is; de ‘bewustzijnsauto’. Je bewustzijnsauto rijdt over de weg des levens, er zijn kruisingen, opritten en afritten. Deze wegen en kruisingen staan voor de beslissingen die je tijdens het rijden moet nemen, en zullen je bestemming bepalen. Er zitten twee passagiers in jouw bewustzijnsauto: een denkend brein en een voelend brein.

Het denkende brein vertegenwoordigt je bewuste gedachten, je vermogen te analyseren, verschillende opties af te wegen, en via taal ideeën te uiten. Je voelende brein vertegenwoordigt je emoties, impulsen, voorgevoelens en instincten. Elk van onze twee breinen heeft volgens Manson zijn sterke en zwakke punten.
Het denkende brein is gewetensvol, nauwkeurig en onpartijdig. Het is methodisch en rationeel, maar ook traag. Het vereist veel inspanning en energie, en net als een spier moet het geleidelijk worden opgebouwd en kan het bij te veel inspanning moe worden. Het voelende brein heeft de neiging om overdreven te reageren.

Als we over onszelf en ons proces van besluitvorming nadenken, nemen we doorgaans aan dat het denkende brein achter het stuur van onze bewustzijnsauto zit met het voelende brein op de passagiersstoel. De waarheid is volgens Manson dat het voelende brein de bestuurder van onze bewustzijnsauto is. We worden door emotie tot actie bewogen.
Een probleem met zelfcontrole is niet een probleem met informatie, of discipline of ratio maar eerder met emotie. Emotionele problemen zijn irrationeel, redeneren heeft hier weinig zin. Voor emotionele problemen bestaan alleen emotionele oplossingen.
Emotionele problemen vragen om emotionele oplossingen
Het denkende brein is objectief en feitelijk. Het voelende brein subjectief en betrekkelijk. Wat we ook doen, we kunnen de ene vorm van kennis nooit in de andere vertalen.

Hoe kunnen we ons gedrag veranderen?
Het essentiële probleem met zelfcontrole is niet een ongeschoold denkend brein, maar een ongeschoold voelend brein. Een voelend brein dat slechte waardeoordelen over zichzelf en de wereld heeft aangenomen en geaccepteerd. Hier ligt volgens Manson ook de kans: het begint bij acceptatie.
Door nu meer zicht te krijgen op onze waardeoordelen en onderliggende waarden kunnen we kiezen en ons emotioneel verbinden met waarden en oordelen die meer helpend voor ons zijn. Hierdoor veranderen niet alleen onze emoties, maar komen we ook tot andere acties.

Manson gebruikt in zijn boek de metafoor van de auto waarbij hij een onderscheid maakt in een voelend (bestuurder) en een denkend brein (bijrijder). De tweedeling voelend en denkend brein is veel te kort door de bocht en doet geen recht aan de complexiteit van ons brein. Wel is het een uitdagend beeld en geeft het meer inzicht in waarom het zo moeilijk is te doen wat we willen.

Startpagina , vorige pagina , volgende pagina

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s